Geleneksel yapýlarla oluþturduklarý yerleþmeler,benim için, öðrencilik yýllaýrýma uzanan bir ilgilenme ve incelenme alaný olmuþtur. ODTÜ’de mimarlýk öðrenimime baþladýðým yýl mimarlýða giriþ dersi kapsamýnda Ankara – Kaleiçi Hisar mahallesi alan çalýþmasý ile baþlayan ilk tanýþma Kapadokya bölgesi yerleþmeleri, Çankýrý ve Kastomonu gezileri ile zenginleþti. Geleneksel yerleþme ve yapýlara ve bunlarýn özelliklerine giderek artan bir ilgiyle bakmaya baþladým. Ýzmir’de doðup büyüdüðüm çevre’de ve mimarlýk okulu arkadaþ gruplarý ile yaptýðým söke –milas güllük, Bodrum v.b. geziler, almakta olduðu mimarlýk eðitiminin de etkisi ile bana önemli görsel edinimler saðladý.

Mimarlýk okulunda mezuniyetimi izleyen yýllarda, Ýzmir’de asistan olarak görev aldým E.Ü.Mimarlýk Yüksek Okulu’nda “Geleneksel Mimarlýk Araþtýrmalarý” bir çok öðretim üyesinin ilgi alanýna girmekte idi. Bunlar arasýnda Prof. Dr. Doðan Tuna ve Öðr. Gr. Yýlmaz Tosun önemli yer tutmaktadýr. Ege’nin zengin mimarlýk birikiminin verdiði olanaklar içinde Doðan hoca öðrencileri ile yayýmlanan Yýlmaz Tosun ise geleneksel yerleþmeler konusunda doktora tez çalýþmalrýný yapýyordu. Her iki hocaya da öðrenciler ile birlikte gerek alan çalýþmalarýnda gerekse diðer çalýþmalarda yardýmcý oldum. Benim ilgi alaným olan kurumsal aðýrlýklý tartýþmalar yerine saptamalar ve betimlemeler üzerinde yoðunlaþan Ýzmir’deki çalýþma ortamý,bana yöre mimarilerini tanýmam açýsýndan önemli ýþýklar tuttu.ve ulaþýlamayacak görsel zenginlikler kazandýrdý. Kentsel Tasarým dalýnda gerçekleþtirdiðim yüksek lisans öðrenimim süresince ,Muðla kenti ile ilgili çalýþmalara aðýrlýk veren bir grup içinde bulundum ve bu edinimle ilerleyen yýllarda çok yararlý oldu.

1981-88 yýllarý arasýnda, Suudi Arabistan’da, Cidde Kral Abdülaziz Üniversitesinde öðretim üyesi olarak görev yaptým. Görevim süresince baþta Hicaz bölgesi olmak üzere, ülkenin bir çok yöresindeki geleneksel mimarileri gezme ve inceleme olanaðým oldu. KAAU Araþtýrma Entitüsü’nden aldýðým araþtýrma projesi çerçevesinde Cidde, Mekke,Medine ve Taif kentlerinde çalýþmalar yaptým; fotoðraf çekmenin yasak olduðu Suudi Arabistan’da Üniversitenin saðladýðý özel izinle geleneksel mimarileri resimledim. Seksenli yýllarýn baþlarnda Hicaz kentlerinin geleneksel kent dokularý henüz yýpranmamýþtý. Yer yer yýkýmlar olsada önce Medine’de daha sonra Taif’de izlenen büyük çaplý yýkýmlar henüz baþlamamýþtý. Ýlerleyen yýllarda yýkýmlar hýzlandý ve Cidde’nin küçük bir bölümü dýþýnda Hicaz kentlerinin geleneksel dokularý tümü ile ortadan kaldýrýldý. Bu kitapta yer alan yapýlarýn neredeyse tamamý þu anda yýkýlmýþ durumdadýr. Hicaz’da yaþadýðým süre içinde, baþta birçok Avrupa ülkesi olmak üzere ABD, Singapur ve Malezya’ya geziler gerçekleþtirdim. Bu geziler süresince araþtýrmalar yaptým. Hicaz’da bulunduðum yýllarýn kariyerim açýsýndan esas önemi, konu ile ilgili bilgilenmelerin yaný sýra kurumsal araþtýrmalarýda yürütecek zaman ve olanaklarý elde edebilmiþ olmamdýr. Yurt içinde ve dýþýnda katýldýðým bilimsel toplantýlarda çok sayýda sunuþ gerçekleþtirdim. Daha önemlisi geleneksel mimarlýk çalýþmalarýnýn yerli ve yabancý uzmanlarýyla tanýþma olanaðý buldum. Öðretim üyesi olarak görev yaptýðým mimarlýk okullarýnda lisans ve yüksek lisans düzeyinde geleneksel mimarlýk dersleri ve araþtýrmalarý baþlattým, bu konuda yüksek lisans ve doktora tezleri yönettim. Bu kitabýn ortaya çýkmasý yukarýda sýralanan gözlem , edinim ve çalýþmalar sonucunda olmuþtur. Ayrýca,çalýþmanýn gerçekleþmesi ve kitaba dönüþmesinde emeði geçen herkese sonsuz teþekkürlerimi sunarým. Bunlarýn baþýnda eþim Doç. Dr. Özen Eyüce gelmektedir. Hikmet Sivri Gökmen, Kývýlcým Keskiner, Yasemin Sayar, Özlem Erdoðdu Erkaslan, Emre Ergül, Turgut Çýkýþ, Deniz Özkut, Can Kaya alan çalýþmalarý ve Rölöve çizimlerinde yardýmcý oldular, kendilerine teþekkürü bir borç bilirim.

ÝÇÝNDEKÝLER

ÖNSÖZ

GÝRÝÞ

ARAÞTIRMA YAKLAÞIMLARI

MÝMARÝ MEKAN

MEKAN SINIRLARI VE SINIRLAYICILARI

GELENEKSEL MÝMARÝLERDE MEKAN DÜZÜNLEME VE YAPI BÝÇÝMLENDÝRME SÜREÇLERÝ

MEKAN DÜZENLEME ÝLKELERÝ

GELENEKSEL TÜRK EVÝ

GELENEKSEL MALEY EVLERÝ

MALEZYA’DA GELENEKSEL ÇÝNLÝ EVLERÝ

GELENEKSEL HÝCAZ EVLERÝ

GELENEKSEL MÝMARÝLERDE DEÐÝÞÝMLER

GELENEKSEL KONUTUN GELÝÞÝMÝ

AVLULU EV

AVLULU EVÝN BAÞLANGIÇ VE GELÝÞÝM SÜRECÝ

BÜYÜMELER

GELENEKSEL TÜRK EVÝ

GELENEKSEL MALEY EVLERÝ

GELENEKSEL HÝCAZ EVLERÝ

BÜYÜME DIÞINDAKÝ DEÐÝÞÝMLER

DÖNÜÞÜMLER

GELENEKSEL MÝMARÝLERÝN OLUÞUM SÜREÇLERÝNDE BELÝRLEYÝCÝLER VE ETKÝLÝYÝCÝLER